Xét Nghiệm Máu Hiện Nay Có những Loại Nào?

HIỆN NAY XÉT NGHIỆM MÁU CÓ MẤY LOẠI?

may-xet-nghiem-mau-huyet-hoc-midray-bc-2800

Không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong các chẩn đoán bệnh của bác sĩ, xét nghiệm máu còn có ý nghĩa rất lớn trong việc giúp bạn hiểu rõ tình trạng cơ thể và sức khỏe của bản thân. Vậy hiện nay có những loại xét nghiệm máu nào? Và quy trình lấy xét nghiệm mau ra sao? Hãy cùng Genplus tìm hiểu qua bài viết sau nhé!

  1. Tìm hiểu xem xét nghiệm máu là gì?

Xét nghiệm máu (sau đây viết tắt là XNM), là khái niệm chung chỉ các XN được thực hiện trên mẫu máu. Để đo hàm lượng một số chất nhất định trong máu hoặc đếm các loại tế bào máu khác nhau, hoặc để xác định virus, vi khuẩn… (xét nghiệm vi sinh) khả năng miễn dịch (xét nghiệm miễn dịch), xác định thành phần máu (xét nghiệm huyết học), xét nghiệm sinh hóa máu, …

XNM có thể được thực hiện để tìm các dấu hiệu bệnh hoặc các tác nhân gây bệnh, kiểm tra kháng thể hoặc các dấu hiệu của khối u hoặc để đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị.

xét nghiệm máu cho biết nhóm máu

Xét nghiệm máu giúp bạn hiểu rõ tình trạng sức khỏe cũng như xác định được nhóm máu của mình

  1. Các loại xét nghiệm máu hiện nay:

Hiện nay, có hai loại xét nghiệm cơ bản là xét nghiệm công thức máu toàn phần( CBC) và xét nghiệm sinh hóa máu tùy vào đánh giá chẩn đoán mà bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra các yếu tố cụ thể hơn.

2.1. Xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC)

Xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC), hay xét nghiệm máu tổng quát, là kiểu xét nghiệm máu phổ biến nhất. Trong các buổi kiểm tra sức khỏe định kỳ, khách hàng thường được yêu cầu xét nghiệm công thức máu toàn phần.

Xét nghiệm máu thường được chỉ định trong khám chữa bệnh.

XNM tổng quát có thể giúp phát hiện các bệnh về máu và các rối loạn, chẳng hạn như thiếu máu, nhiễm trùng, vấn đề đông máu, ung thư máu và rối loạn hệ miễn dịch. Xét nghiệm này đo lường nhiều phần khác nhau của máu. Là một trong các loại XNM, công thức máu toàn phần(CBC) có ý nghĩa chẩn đoán, xét nghiệm cần kiểm tra đo lường nhiều yếu tố khác nhau như:

  • Các tế bào hồng cầu:

Tế bào hồng cầu trong máu có chức năng vận chuyển oxy từ phổi đến mọi cơ quan trong cơ thể, phục vụ cho hoạt động của các tế bào và mô. Định lượng tế bào hồng cầu cho biết cơ thể có bị mất nước, thiếu máu, chảy máu hoặc các chứng rối loạn liên quan khác hay không.

  • Tế bào bạch cầu của máu:

Tế bào bạch cầu trong máu giữ vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch, giúp ngăn ngừa, loại bỏ các yếu tố lạ gây nguy hiểm cho cơ thể. XNM giúp kiểm tra mật độ tế bào bạch cầu cho biết dấu hiệu các bệnh: Rối loạn hệ miễn dịch, nhiễm trùng, ung thư máu. Ngoài ra, kiểm tra số lượng các loại bạch cầu trong máu cũng có vai trò quan trọng trong chẩn đoán bệnh.

  • Các tiểu cầu:

Tiểu cầu là thành phần có vai trò làm đông máu khi xảy ra vết thương hoặc vỡ thành mạch máu, giúp máu ngừng chảy. Xét nghiệm công thức máu toàn phần sẽ kiểm tra mức tiểu cầu để chẩn đoán các bệnh lý: Rối loạn chảy máu hoặc dễ tụ huyết khối.

Hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu đều là các tế bào quan trọng của hệ miễn dịch.

 

  • Hematocrit:

Đây được coi là thước đo hồng cầu trong máu, cho biết tình trạng cơ thể thiếu máu hoặc mất nước. Ngoài ra, kiểm tra mức Hematocrit cao thấp bất thường cũng cho biết nguy cơ rối loạn máu hoặc tủy xương.

 

  • Hemoglobin:

Đây là loại protein có vai trò mang oxy cùng máu đi khắp cơ thể. Xét nghiệm định lượng mức Hemoglobin trong máu để xác định nguy cơ mắc bệnh thiếu máu, hồng cầu hình liềm, rối loạn máu hay Thalassemia. Mức Hemoglobin cũng cho biết tình trạng tiểu đường.

2.2. Xét nghiệm ADN huyết thống bằng mẫu máu:

Bạn biết đấy, mẫu máu là mẫu rất phổ biến để thử ADN xác định quan hệ huyết thống (hay còn gọi là giám định ADN). Cách lấy mẫu thì tùy theo từng loại xét nghiệm. Ví dụ:

  • Với lấy mẫu làm xét nghiệm sau sinh thì chỉ cần 2-3 giọt máu mao mạch thấm vào thẻ thẻ FTA hoặc đầu tăm bông để khô. Chi tiết xem tại đây

  • Với lấy máu làm xét nghiệm ADN thai nhi. Genplus thực hiện được từ tuần thứ 7 và cần chuẩn bị ống hút chân không Streck chuyên dụng và kim bướm Vacutainer. Chi tiết xem tại đây

2.3. Xét nghiệm máu thai phụ để tầm soát dị tật thai nhi NIPT:

Tương tự, lấy máu thai phụ để tầm soát dị tật thai nhi NIPT cũng cần chuẩn bị ống hút chân không Streck chuyên dụng và kim bướm Vacutainer. Thực hiện được từ 9 tuần. Chi tiết xem tại đây

dich-vu-xet-nghiem-adn-genplus (2)

2.4. Xét nghiệm sinh hóa máu:

Xét nghiệm sinh hóa máu là một nhóm các xét nghiệm đo các hóa chất khác nhau trong máu. Xét nghiệm sinh hóa máu thường được thực hiện trên phần chất lỏng (huyết tương) của máu. Các xét nghiệm có thể cung cấp cho bác sĩ thông tin về các cơ của bạn (bao gồm cả tim), xương và các cơ quan, chẳng hạn như thận và gan.

Xét nghiệm sinh hóa máu bao gồm xét nghiệm đường huyết, canxi và điện giải, cũng như XNM để đo chức năng thận. Một số xét nghiệm này yêu cầu phải nhịn ăn trước khi xét nghiệm.Các loại xét nghiệm sinh hóa máu thường được chỉ định như:

 

  • Kiểm tra chất điện giải trong máu:

Các chất điện giải giúp duy trì mức chất lỏng, cân bằng áp suất và nồng độ acid trong cơ thể, gồm các ion như: Natri, Kali, Clorua,… Kiểm tra mức điện giải trong máu cho biết dấu hiệu mất nước cơ thể hoặc bệnh lý về gan, thận, huyết áp, suy tim, rối loạn khác,…

 

 

  • Xét nghiệm chức năng thận:

Xét nghiệm giúp định lượng nồng độ Ure và Creatinin (đều là chất thải thận lọc ra) trong máu. Cho biết dấu hiệu của bệnh thận hoặc rối loạn chức năng thận.

 

  • Kiểm tra đường huyết:

Xét nghiệm đường huyết (đo nồng độ glucose trong máu) kiểm tra nguy cơ bệnh tiểu đường.

 

  • Định lượng canxi trong máu:

    Canxi là khoáng chất quan trọng của cơ thể, xét nghiệm máu còn giúp xác định một người bị hạ canxi huyết hay không?

Canxi là loại khoáng chất quan trọng của cơ thể, đặc biệt liên quan đến hoạt động của xương khớp. Đo lượng canxi trong máu giúp phát hiện các dấu hiệu sớm của bệnh về xương, ung thư, tuyến giáp, bệnh thận, rối loạn hoặc suy dinh dưỡng.

 

  • Xét nghiệm CK-MB:

CK-MB là một sản phẩm được giải phóng khi cơ tim bị tổn thương, vì thế nếu xuất hiện chất này trong máu thì bạn đang bị đau tim và các bệnh lý khác liên quan.

 

  • Xét nghiệm enzym:

Enzym máu cũng được dùng để kiểm tra các cơn đau tim, chủ yếu định lượng Creatinin Kinase và troponin. Trong đó Troponin là loại protein xuất hiện trong máu nếu tế bào hoặc cơ tim bị tổn thương, nồng độ trong máu càng cao thì tình trạng bệnh càng nặng.

 

  • XNM đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim:

Cụ thể, xét nghiệm đánh giá nguy cơ bệnh tim động mạch vành sẽ định lượng mật độ cholesterol trong máu các loại như:

  • Cholesterol xấu: nếu tích tụ sẽ gây tắc nghẽn động mạch, nguy cơ xơ vữa động mạch.
  • Cholesterol tốt: Ngăn ngừa tắc nghẽn động mạch, có chức năng ngược với Cholesterol xấu.
  • Triglycerid: Cũng được định lượng kiểm tra để đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim.

Kiểm soát lượng Cholesterol để phòng chống các bệnh về tim mạch.

 

  1. Xét nghiệm máu để làm gì?

Xét nghiệm máu thường được thực hiện đo hàm lượng các chất nhất định cần phân tích trong mẫu máu hoặc đếm các loại tế bào máu. Vì thế, xét nghiệm này thường được chỉ định để tìm dấu hiệu, tác nhân gây bệnh, kiểm tra kháng thể, chất chỉ điểm khối u hoặc đánh giá hiệu quả điều trị bệnh.

Tùy vào triệu chứng lâm sàng và kết quả phân tích đã có, bác sĩ sẽ chỉ định loại XNM phù hợp để kiểm tra chức năng các cơ quan mong muốn, đem lại hiệu quả chẩn đoán điều trị tốt. Cụ thể, xét nghiệm máu để kiểm tra nhóm máu và phát hiện rất nhiều bệnh như:

may-xet-nghiem-mau-sinh-hoa-mien-dich-cobas-6000

  • Kiểm tra chức năng của gan (SGOT, SGPT) và chức năng thận:

XNM đối với chức năng thận giúp đo nồng độ ure máu (BUN) và creatinin. Cả hai thành phần này đều là những chất thải mà thận lọc ra khỏi cơ thể. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy hai thông số này bất thường thì rất có thể là dấu hiệu của bệnh thận hoặc rối loạn chức năng thận như bệnh về gan như viêm gan A, B, C, E, D,.. xơ gan, tăng men gan, ung thư gan…

 

  • Bệnh về đường huyết:

Xét nghiệm máu cho biết lượng đường (glucose) có trong máu của bạn. Đường huyết vượt quá giới hạn có thể là dấu hiệu của bệnh đái tháo đường.

 

Đối với XNM có yêu cầu đo glucose, bác sĩ sẽ yêu cầu người thực hiện phải nhịn ăn trước khi lấy máu để đo đường huyết lúc đói. Ngoài ra, một số xét nghiệm đường huyết khác được thực hiện sau bữa ăn hoặc bất kỳ lúc nào mà không cần chuẩn bị trước.

 

  • Rối loạn mỡ máu (cholesterol, triglycerid, HDL-C):

Xét nghiệm máu giúp bác sĩ xác định được nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành ở bệnh nhân thông qua các thông số xét nghiệm máu liên quan đến cholesterol:

  • Nồng độ cholesterol xấu: Gây ra tắc nghẽn trong lòng mạch máu, gây xơ vữa động mạch.
  • Nồng độ cholesterol tốt: Làm giảm tình trạng tắc nghẽn trong động mạch.
  • Triglyceride: Là một loại chất béo có trong máu.

 

Nồng độ cholesterol và triglyceride bất thường cho thấy nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Đối với XNM để tìm các thành phần này, người thực hiện sẽ cần phải nhịn ăn từ 9 – 12 tiếng trước khi làm xét nghiệm để đảm bảo độ chính xác.

 

  • Các bệnh liên quan đến hoạt động của enzym:

Enzym giúp kiểm soát và xúc tác cho các phản ứng hóa học trong cơ thể. Xét nghiệm kiểm tra enzym trong máu thường được sử dụng để chẩn đoán cơn đau tim.

Bên cạnh đó XNM có thể phát hiện bệnh Gout, HIV, kiểm tra xem thuốc đang dùng có tác dụng không và các bệnh về não như thiếu máu não, nhiễm trùng não…

ống-xét-nghiệm-máu-2

  • Bệnh về máu:

Xét nghiệm máu tổng quát có khả năng phát hiện các bệnh về máu và các rối loạn liên quan đến thành phần trong máu, chẳng hạn như thiếu máu, viêm nhiễm, bệnh ký sinh trùng, vấn đề đông máu, ung thư máu,… Các bệnh lý này được bác sĩ chẩn đoán qua các thông số XNM như:

  • Kiểm tra các tế bào hồng cầu: Mức hồng cầu bất thường có khả năng là dấu hiệu của tình trạng thiếu máu, mất nước, xuất huyết hoặc các chứng rối loạn khác về hồng huyết cầu.
  • Kiểm tra các tế bào bạch cầu: Số lượng bạch cầu trở nên bất thường có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng, ung thư máu hoặc rối loạn hệ miễn dịch.
  • Kiểm tra các tiểu cầu: Mức tiểu cầu bất thường sẽ gây ra rối loạn chảy máu hoặc bệnh dễ tụ huyết khối.
  • Hemoglobin (Hb): Mức hemoglobin bất thường có thể là dấu hiệu của bệnh thiếu máu, thiếu máu hồng cầu hình liềm, hội chứng thalassemia hoặc các rối loạn máu khác. Nếu bệnh nhân bị tiểu đường, lượng đường dư thừa trong máu có khả năng liên kết với hemoglobin và dẫn đến tăng mức hemoglobin A1c (HbA1c).
  • Hematocrit (Hct): Hematocrit cao có nghĩa là bạn đang bị mất nước. Mức hematocrit thấp có khả năng là dấu hiệu của thiếu máu. Sự bất thường đối với chỉ số Hct cũng có thể là dấu hiệu của rối loạn về máu hoặc tủy xương.
  • Thể tích trung bình của hồng cầu (MCV): Mức MCV bất thường có thể là dấu hiệu của bệnh thiếu máu nói chung hoặc chứng thiếu máu cục bộ.

dinh-luong-the-tich-mau-xet-nghiem

  1. Quy trình xét nghiệm máu diễn ra như thế nào?

Trước khi XNM:

Tùy thuộc vào loại xét nghiệm, bạn phải tuân thủ các hướng dẫn vì nó có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm, do đó việc xét nghiệm có thể phải trì hoãn hoặc lặp lại:

  • Tránh ăn hoặc uống (trừ nước lọc) trong tối đa 12 giờ.
  • Ngừng dùng một loại thuốc nhất định.

Quy trình thực hiện XNM:

 

Để xét nghiệm, KTV thường lấy mẫu máu từ mạch máu ở cánh tay. Các mẫu máu ở trẻ em có thể có chỉ định khác. Quá trình thu máu có thể rất nhanh từ 1 đến 10 phút nếu tĩnh mạch dễ dàng nhìn thấy, tiếp cận và tùy thuộc thủ tục từng dịch vụ.

  • Bước 1: Bác sĩ buộc xung quanh cánh tay một dây quấn để làm dòng máu chảy chậm lại và làm cho tĩnh mạch nổi rõ hơn, giúp việc lấy máu được dễ dàng.
  • Bước 2: Bác sĩ hoặc y tá lau sạch vùng da bằng chất khử trùng trước khi lấy mẫu máu.
  • Bước 3: Bác sĩ đưa một kim tiêm gắn vào ống tiêm hoặc ống chứa đặc biệt vào tĩnh mạch. Ống tiêm được sử dụng để rút mẫu máu. Bạn có thể cảm thấy ngứa hoặc châm chích khi kim đi vào, nhưng không gây đau đớn.
  • Bước 4: Khi lấy mẫu xong, kim tiêm sẽ được rút ra. Bác sĩ, y tá áp một miếng bông chặt trên da một vài phút.
  • Bước 5: Băng vết thương nhỏ để giữ cho nó sạch sẽ.
  • Bước 6: Sau khi lấy máu, mẫu máu được đưa vào chai có dán nhãn tên và chi tiết của bạn. Sau đó, mẫu máu được gửi đến phòng thí nghiệm để kiểm tra dưới kính hiển vi hoặc thử nghiệm với hóa chất, tùy thuộc vào yêu cầu kiểm tra.
lấy máu tĩnh mạch phục vụ xét nghiệm máu
Genplus thường sử dụng ống chân không lấy máu tĩnh mạch thay vì xi lanh

KẾT:

Hi vọng với bài viết trên sẽ giúp bạn đọc có thể nắm rõ được các loại xét nghiệm máu hiện nay như thế nào. Cũng như nắm rõ được quy trình thực hiện xét nghiệm ra sao để có thể yên tâm hơn. Chúc bạn đọc luôn mạnh khỏe và tràn đầy năng lượng!

Có thể bạn quan tâm:

GIẢI ĐÁP: XÉT NGHIỆM SÀNG LỌC TRƯỚC SINH CÓ CẦN NHỊN ĂN KHÔNG?

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh sớm nhất và an toàn nhất

Xét nghiệm NIPT có thể thực hiện thời điểm nào

Xét nghiệm NIPT giải pháp cho nỗi lo bệnh di truyền

Các hội chứng bẩm sinh

TẦM SOÁT VIRUS HPV – UNG THƯ CTC

XÉT NGHIỆM ADN THAI NHI HUYẾT THỐNG TRƯỚC SINH

Xét nghiệm ADN thai nhi có chính xác không?

HỘI CHỨNG TURNER (XO) KHÁI NIỆM, ĐIỀU TRỊ, PHÒNG TRÁNH

Xem thêm:

Tags: